Vinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.x



Trombita (trąbita, trembita) to ludowy instrument dęty używany w Beskidach i na Podhalu, sięgający do 4 metrów długości, o kształcie prostej rury lub nieco zagiętej na końcu, wydająca głęboki, niski dźwięk. Służyła do porozumiewania się pomiędzy pasterzami na duże odległości np. z hali na halę, z gronia na groń i z hali do wioski a także do grania melodii.

Sygnały trombit wykorzystywane były do przekazywania różnorakich informacji:
  • aby mieszkańcy wiosek, którzy oddali swoje owce na wypas, wiedzieli, że wszystko jest dobrze,
  • żeby odebrali żętycę1 po wyrobie sera i oscypków,
  • żeby zawiadomić o niebezpieczeństwie (np. podczas burzy, baca wzywał trombitą swoje stada z hali w kierunku szałasu, żeby owce się nie rozproszyły).
trombitaBaca dźwiękiem trombity witał dzień a juhasi wieczorem opierali je na narożach szałasów i z tęsknoty za dziewczynami, rodziną i domem (przebywali na halach nawet do 6 miesięcy) grali smętne pieśni, które się niosły aż do wsi.

Spotykamy się z różnymi rozmiarami instrumentów. Krótki, do 1,5 metra nosi nazwę róg pasterski i traktowany jest jako osobny instrument. Największą trombitę na świecie o długości 8,35 metra stworzył Józef Chmiel z Darkowa na Zaolziu.

Jak różne rozmiary, tak i różne nazwy: na Podlasiu odpowiednikiem trombity o tym samym przeznaczeniu są ligawki, a Kaszubi grają na bazunach, instrumentach przeznaczonych do sygnalizacji i porozumiewania się na morzu.

róg pasterskiRóg pasterski to instrument około 1,5 m. długości, który każdy juhas zabierał ze sobą, wychodząc ze stadem na hale. Służył pasterzom do kontaktu i porozumiewania się pomiędzy sobą oraz pomiędzy stadami w obrębie hali.  Rykiem rogu powiadamiało się bacę, który pozostał w szałasie o niebezpieczeństwie, dzikim zwierzu i o tym, że stado powraca z wypasu. Wielkość rogu decydowała o jego głośności i przeraźliwości dźwięku; 2-3 ryczące rogi były w stanie odpędzić niedźwiedzia lub wilki.  Na wielkich halach gdzie juhasi daleko odchodzili od szałasu, zabierali ze sobą wielkie rogi pasterskie. Jednak, co jest bardzo ważne i odróżnia go od trombit - róg pasterski nosiło się na ramieniu i cały czas był niejako „pod ręką".

Największy festiwal gry na rogach i trombitach, o zakresie ogólnokrajowym i międzynarodowym jest w Ciechanowcu na Podlasiu (rejon Białegostoku). Obecnie został rozszerzony o wszystkie instrumenty pasterskie w różnych kategoriach wiekowych. Z historią rogu pasterskiego, jego brzmieniem i wyglądem możemy zapoznać się w Zabytkowej Izbie Regionalnej Jana Kawuloka w Istebnej. Chata Kawuloka jest jedynym autentycznym obiektem architektury drewnianej. Oprócz unikatowych pasterskich instrumentów, znajdziemy tam również archaiczne sprzęty domu mieszkalnego, oraz możliwość zapoznania się z obyczajami i kulturą pasterską, można na tych instrumentach nawet pograć.
Sylwia Majchrzak

1 Żętyca – serwatka z mleka owczego, ściętego podpuszczką, otrzymywana przy wyrabianiu oscypków i sera z mleka owczego. Pita przede wszystkim na halach, mocno schłodzona i świeża (słodka) lub skwaszona po kilku dniach. W XIX wieku stosowana była jako środek leczący drogi oddechowe, szczególnie gruźlicę.



Stanisław Cieślar - trombita. Tydzień Kultury Beskidzkiej, Wisła 7.08.2009




Podziel się tą informacją, jeśli uważasz że jest ciekawa




Polecamy także:






Translator

Reklama